# A transcription of the so-called "Alchemical herbal"
# Last edited on 2025-09-11 23:58:39 by stolfi
# 
@chars blank  { }
@chars alpha  {ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ}
@chars alpha  {abcdefghijklmnopqrstuvwxyz}
@chars alpha  {}
@chars symbol {0123456789&+}
@chars punct  {.,:;"}
#
# SOURCES AND CREDITS
#
# This is a transcription of the so-called "Alchemical herbal"
# by Marco Ponzi.
# 
# The source file was 
# a-transcription-and-translation-of-the-so-called-alchemical-herbal-dcb741200488
# fetched on 2025-09-11 from the site "https://medium.com/viridisgreen/"
# The file has a date "Dec 15, 2023"  
#   
# Comments by Marco Ponzi:
#   
#   ----------------------------------------------------------------------
#   An illustrated Latin text discussing 98 medicinal herbs appears in
#   several Italian manuscripts, the earliest of which is Bodley Canon.
#   Misc. 408, written in Milan in 1378. According to Sergio Toresella
#   ("Gli erbari degli alchimisti", 1996), the text received its name
#   from "the great Bolognese naturalist Ulisse Aldrovandi (1522–1605),
#   who gathered a certain number of these herbals and bound them
#   together under the title ‘Piante degli Alchimisti’ [Plants of the
#   Alchemists]." The name can be misleading, since most of the text is
#   about medical recipes, with only a few references to metals (Herba
#   Folio, 48, Herba Lunaria, 69).
#   
#   The Latin text of the Alchemical Herbal that appears below is mostly
#   based on ms Florence BBU 106 (Northern Italy, first half of the 15th
#   Century) published by Stefania Ragazzini, "Un erbario del XV secolo:
#   il Ms. 106 della Biblioteca di Botanica dell’Università di Firenze",
#   1983. The included images are also from that manuscript.
#   
#   Missing or unclear passages were completed on the basis of BNF Lat.
#   17848, BNF Lat. 17844 (both from Northern Italy, 15th Century) and
#   of the manuscript published by Segre-Rutz (Pavia, Aldini 211,
#   Northern Italy, end of the 14th Century). For a chapter that is
#   almost entirely missing in the other manuscripts (Herba Amorsu
#   serpentis, 32) Morgan Library PML 22.222 (Germany, 15th Century) was
#   used (Curt F. Bühler, "An Anonymous Latin Herbal in the Pierpont
#   Morgan Library", 1954). In the Florentine ms, the extensively
#   censored charm based on Consolida Major and Minor (herbs 97 and 98)
#   appears on the verso of the illustration of Consolida Minor (98) and
#   Consolida media (unnumbered); it is not entirely clear whether this
#   paragraph has the same origin as the other chapters.
#   
#   
# LANGUAGE, SPELLING AND ENCODING
#   
#   The original file had a Latin text of each page followed bi its
#   translation into English. This file has only the Latin texts. The
#   English translations are in a separate folder of this database
#   ("langbank/engl/ahe").
#   
#   The language is Medieval Latin. All abbreviations were expanded. The
#   letter "v" is written "v" not "u". The letters "œ" and "æ" are not
#   used.
#
#  CHANGES FOR THIS EDITION 
#   
#   Editorial notes that were marked with brackets "[]" in the source are
#   marked with "{}" here; except for bibliographic references
#   and some longer observations, which were turned into #-comments..
#
#   The Unicode dagger/cross \u2020 was replaced by "+".
#
# DOCUMENT STRUCTURE  
#
#   @section 1 {B} = Whole book.
#     @section 2 {hN} = Herb number N (1,2,...).
#       @section 3 {tt} = Herb name.
#       @section 3 {pM} = Parag M (1,2,...)
#######################################################################
@section 1 {B}
#
@section 2 {h1}
@section 3 {tt}
  Herba Antolla minor {= Antola minor}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum omnia vulnera. Accipe folia et radices istius herbe et fac pulverem et de pulvere pone in vulneribus: facit sanare et purificare illa vulnera. Item mulier que patitur egritudinem in matrice asuescat comedere de ista herba per spatium triginta dierum et erit sanata. Accipiat de dicta herba et pistet eam et faciat emplastrum super morsura: subito removet dolorem et tosicum. Item si quis habet angustiam aut dolorem in corpore, bibat de pulvere suprascripte herbe et subito curatur. Nascitur in terreno macro ubi sunt castani.
#
@section 2 {h2}
@section 3 {tt}
  Herba Bortines.
@section 3 {p1}
#
  Si quis habet os tortum propter aliquam malitiam. Accipiat folia istius herbe cum vino cocta et emplastretur super per spatium triginta dierum et reducet os in suo prestino statu et est experimentum probatum. Item ista herba, cum vino vermegio cocta, in modum emplastri posita super guttam frigidam per spatium quindecim dierum, liberat dictam guttam et hoc probatum est. Colligitur de mense maii. Nascitur in alpibus salvaticis et in loco frigido.
#
@section 2 {h3}
@section 3 {tt}
  Herba Torogas.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum omnem feritam mortalem. Accipe folia et semina istius herbe et pistentur simul et emplastrentur super feritam: saldabitur cito per spatium eundi unum miliarum. Item si quis portaret super se de foliis aut de sementibus istius herbe, numquam posset mori absque vera penitentia. Et quando colligitur debet sic dici: herba Torogas, veni ad me ex parte Domini nostri Jesu Christi filii Dei vivi. Nascitur in montibus asperrimis et in locis occulti.
#
@section 2 {h4}
@section 3 {tt}
  Herba Nigras.
@section 3 {p1}
#
  Si quem momorderit canis rabiosus. Accipe istam herbam et folia; pistentur cum aceto forti postea emplastrentur super morsuram: subito curabitur. Et volendo fieri sanus de sua persona accipiat semina istius herbe et portet super se et semper erit sanus de persona sua. Et nascitur in montibus frigidis et probatum est.
#
@section 2 {h5}
@section 3 {tt}
  Herba Stellaria.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliqua femina que non posset concipere filios. Accipe de ista herba et ei da comedere per spatium IX dierum et, transactis IX dierum, femina utatur cum marito suo sicut est asueta et concipiet per virtutem Dey et istius herbe. Et si non concipiet, sterilis erit omnino aut maritus suus. Item si quis portabit super se de ista herba nulla bestia poterit ei nocere. Item scias quando habes tecum de ista herba quod nullus canis haberit potestatem nec vigorem latrandi versus te nec versus aliquam personam que esset tecum. Nascitur in terreno alpestro de alpibus frigidis.
#
@section 2 {h6}
@section 3 {tt}
  Herba Bonifatia.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliquis qui haberet membrum fractum videlicet ossum. Accipiat de ista herba et pistet cum asongia castroni et empastrentur et ponatur emplastrum super feritam aut fracturam ossis et saldabitur os vel vulnus. Item si femina non posset concipere filios, comedat de foliis istius herbe per spatium XL dierum; subitio concipiet utendo marito suo. Item si quis habet linguam paganam. Accipiat folia istius herbe et confricet linguam superius et inferius et subito curatur. Item si quis habet dolorem propter aliquam decensionem de alto. Accipe de ista herba et fac pulverem et da ei bibere cum bono vino per spatium XV dierum et liberabitur a dolore. Item si quis esset crepatus; utatur de ista herba et subito sanatur.
#
@section 2 {h7}
@section 3 {tt}
  Herba Betonega.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliquis quem momorderit bissa aut pataretur dolorem splenis aut malum oculorum palpebrantium. Sepe pone de ista herba super oculos et sanabitur. Item si quis pataretur dolorem flanci. Acipe onzias decem istius herbe et coque eam cum vino vermegio et emplastrentur super flanchum per spatium X dierum et sanabitur. Item ad dolorem matricis: accipe folia istius herbe et comede cruda sicut insalata per spatium X dierum et sanabitur. Et si non potest habere virida, fac pulverem de foliis et bibe cum bono vino calido: sanabitur per spatium XXX dierum et hoc est probatum. Item si quis pissaret sanguinem: accipe de ista herba cruda vel pulverizata et da ei comedere per spatium XV dierum, sanabitur et est probatum. Item ad sanandum unam feritam sine unguento. Accipe folia istius herbe et pista bene et pone super feritam et subito removet dolorem et facit stagnare sanguinem et claudit venas. Et ita saldabitur omne vulnus. Item si aliqua femina haberet creaturam mortuam in ventre. Accipe de ista herba et da ei comedere, vel pulverizata, da bibere per spatium III dierum, femina erit liberata; et habet XXXII virtutes suprascripta herba.
#
@section 2 {h8}
@section 3 {tt}
  Herba Instanutia.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet catarum: accipiat radicem istius herbe que sit colecta de mense iunii die IV lune et ille qui colligit debet esse nudus vestimentis suis et confessus de omnibus pecatis suis. Accipe radicem istius herbe onzias tres pro qualibet vice, et mediam libram melis et fac coqui in aqua tantum quod radis sit cocta per se, et si decresit buliendo, iunge de aqua et quando est sic cocta accipe ed da ei bibere de illa aqua ieiuno stomacho per spatium trium dierum et erit sanus. Item ad sanandum malum yecoris vel splenis. Accipe de ista herba et da ei comedere aut pulveriza et da ei bibere per spatium XI dierum et sanabitur. Nascitur in praticis, videlicet in terris domesticis.
#
@section 2 {h9}
@section 3 {tt}
  Herba Canalaritas romana.
@section 3 {p1}
#
  Si quis esset feritus vel perforatus cum lanzia. Accipe folia istius herbe et pista ea. Et pone super feritam et subito sanabitur et est probatum. Et dicta herba habet multas alias virtutes. Sed precipue ista herba nascitur in montibus Cicilie in locis asperimis et petrosis et fortis.
#
@section 2 {h10}
@section 3 {tt}
  Herba Rena.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliquis qui non posset urinare. Accipe radicem istius herbe et eam pista et da ei bibere; subito sanabitur et urinabit. Item si quis patitur dolorem in corpore. Accipiat radicem istius herbe et comedat et subito curatur et est probatum.
#
@section 2 {h11}
@section 3 {tt}
  Herba Triacho.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum dolorem capitis. Accipe de ista herba et utere et comede ieiuno stomacho cum vino et sic curabitur dolor capitis et splenis et est probatum. Item ad sanandum unum vulnus inveteratum. Accipe folia istius herbe et recentia si potest habere et pulverizentur et de pulvere pone super vulnus. Et saldabitur et curabitur. Nascitur in terrenis salvaticis et nemorosis.
#
@section 2 {h12}
@section 3 {tt}
  Herba Bososilles.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliqua femina que non posset parere. Accipiat de ista herba et teneat super cossam destram: statim pariet et est probatum. Item ad sanandum oculum maculatum. Accipe folia istius herbe et emplastrentur super oculum vel super oculos maculatos per spatium XV dierum et subito removentur macule oculorum.
#
@section 2 {h13}
@section 3 {tt}
  Herba Angalles.
@section 3 {p1}
#
  Ad faciendum pretiosum et optimum unguentum apropriatum ad omnia mala. Accipe succum foliorum istius herbe et onzias decem trementina et onzias X incensi et onzias X cere albe que sit virgo et duos cyatos vini et duos cyatos suci foliorum istius herbe; et omnia ista fac bullire simul tantum quod incorporentur et postea pone in uno vaxe et dimite quiescere per duos dies, postea pone super feritas vel super plagas natas et super cancrum et subito saldatur et curatur omne vulnus. Nascitur in alpibus claris et collige die X lune mensis augusti.
#
@section 2 {h14}
@section 3 {tt}
  Herba Toros {= Tors}.
# [BNF Lat. 17848 f7v]
@section 3 {p1}
#
  Si quis momorderit serpens. Accipe folia istius herbe et emplastrent super morsuram, subito removet dolorem et venenum et infraentum morsure et est probatum. Quando colligitur ista herba, debent dici ista verba: "Gloria. Exorzizo te herba toros per deum patrem vivum nostrum et venias ad me cum omni tua virtute dicta superius. Vos scitis quod ego precor vos et peto". Per omni macula oculorum. Accipe succum istius herbe cum bono vino mixtum per XI dierum spatium et sanabuntur et clarificabuntur oculi, et est probatum. Nascitur herba ista in montibus altis et frigidis.
#
@section 2 {h15}
@section 3 {tt}
  Herba Grancia {= Grantia}.
@section 3 {p1}
#
  Ad extrahendum ferum vel lignum. Accipe folia istius herbe et pistentur et postea emplastrentur super feritam ubi est ferrum aut lignum et subito extrahit illud ad se per spatium trium horarum. Et si vis probare istud accipe unam acum magnam et finge quo vis, videlicet in uno corpore alicuius bestie mortue et videbis virtutem istius herbe. Itam si quis haberet testiculos inflatos: accipe radicem istius herbe et fac emplastrum super testiculos et da ei comedere ieiuno stomacho et subito curabitur. Nascitur in terrenis alpestribus videlicet in locis frigidis.
#
@section 2 {h16}
@section 3 {tt}
  Herba Tortorollis {= Tortorellis}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanadum mamillam inflatam: accipe folia istius herbe cum Menta; postea emplastrentur super mamillam per tres dies et sanabitur. Nascitur in terrenis domesticis et in plannitiis non petrosis.
#
@section 2 {h17}
@section 3 {tt}
  Herba Lingua cornena.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliquis schotatus in igne vel in aqua. Accipe folia istius herbe cum vino cocta et pone super scotaturam: subito sanabitur. Item si quis esset ydropicus. Accipe radicem istius herbe et fac pulverem et da ei bibere cum brodio pedini cocti et bibat de isto per spatium XXX dierum et sanabitur, item ad sanandum costam fractam in corpore. Accipe radicem istius herbe ei da ei bibere cum vino. Facit desinflare cassum et sanare costam. Item ad sanandum malum splenis. Accipe folia istius herbe et fac pulverem et de ei bibere cum vino ieiuno stomacho per spatium dierum XV, sanabitur et est probatum. Nascitur in terrenis salvaticis et obscuris ubi sol nunquam lucet.
#
@section 2 {h18}
@section 3 {tt}
  Herba Trifolio.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum oculum machulatum. Accipe folia istius herbe et fac pulverem et de pulvere ista pone in oculo: sanabitur per spatium XV dierum et probatum est.
#
@section 2 {h19}
@section 3 {tt}
  Herba Ariola.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unam feritam vel aliquod aliud vulnus. Accipe folia istius herbe et pistentur et postea pone super feritam vel super vulnus et subito sanabitur; est probatum. Ista herba nascitur ad fontes obscuras et in locis petrosis et salvaticis.
#
@section 2 {h20}
@section 3 {tt}
  Herba Superna.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum omnem infirmitatem cuiuscumque modis sit, ista herba est apropriata. Sed operare debes eam secundum infirmitatem. Si infirmitas est in corpore, de herba ista debes comedere. Si surdus, in aure debes ponere et sic debes operari ad omnem infirmitatem. Nascitur in montibus ubi nascitur marmotus.
#
@section 2 {h21}
@section 3 {tt}
  Herba Faba inversa.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliquis qui non haberet bonum visum. Accipe grana istius herbe et prime si sunt recentia, et si non, pone in bono vino et postea pistentur et accipe succum istorum granorum et pone in oculis; facit clarificare oculos et videre. Item radix istius herbe est apropriata ad omnia vulnera. Accipe radicem istius herbe et unam branchatam salis et conbure in uno testo et pulverem pone super vulneribus et subito sanabuntur vulnera et curabuntur.
#
@section 2 {h22}
@section 3 {tt}
  Herba Paris.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum os fractum per febrem aut per aliam malitiam. Accipe succum istius herbe cum oleo dulci mistum et unge os fractum; per spatium quinque dierum curatur. Item si quis esset stultus per infermitatem aut per cibum sumptum. Accipe de ista herba et da ei comedere cum ovo aut cum alia re aut da ei bibere cum vino in pulvere facta per spatium dierum XXXIII cum vino et erit in sua memoria sicut in primis. Nascitur in montibus et in obscuris locis.
#
@section 2 {h23}
@section 3 {tt}
  Herba Ciloga.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandam malum flanchi. Accipe onzias X de ista herba et coque in aqua. Postea implastretur super flanchum et subito sanabitur absque dubio. Item ad dolorem dentium. Accipe de radice istius herbe et pone subtus dentem calida et statim removet dolorem. Nascitur in terrenis petrosis.
#
@section 2 {h24}
@section 3 {tt}
  Herba Antollas.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet venenum ad os suum. Accipe de herba ista et fac pulverem et de pulvere da ei bibere cum aceto forti; subito iactat venenum per os et est probatum. Item ad faciendum stagnare sanguinem et feritas saldare. Accipe de ista herba et pista et emplastrentur ubi exit sanguis, subito stagnatur sanguis et ferite saldantur et est probatum. Nascitur in pratis sabionosis in quibus vix longo tempore non moratur et colligitur de mense maii vel iunii.
#
@section 2 {h25}
@section 3 {tt}
  Herba Antolla lupanas {= Antola lupanas}.
@section 3 {p1}
#
  Si quis pataretur malum lupe. Accipe de ista herba et emplastretur super malum lupe per spatium XXV dierum: curatur malum lupe vel alia mala pessima et est probatum vere. Item si qua femina esset cui sanguis exiret inferius: bibat de succo istius herbe per spatium decem dierum ieiuno stomacho: subito curatur. Nascitur in alpibus frigidis et obscurissimis.
#
@section 2 {h26}
@section 3 {tt}
  Herba Cofflesanas.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum sanguinem qui exiret de naso aut de aliqua allia parte persone. Accipe succum istius herbe et pone in illo loco a quo exit sanguis: subito stagnatur sanguis nasi et ferite et est probatum. Item si quis amixisset loquellam per aliquam malitiam: accipe de ista herba et da ei comedere vel bibere per spatium XXVII dierum, restauratur loquella si amixisset propter infirmitatem et est probatum per magistrum Tadeum florentinum doctorem in artibus medicinarum. Nascitur in terreno alpestro et frigido.
#
@section 2 {h27}
@section 3 {tt}
  Herba Canceallis {= Cancealis}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum fistulle aut cancri et alia mala et omnes plagas inveteratas. Accipe de ista herba et pista eam et pone super plagas et utere per spatium XXII dierum, sanabitur fistula et alia curantur ut supra. Item si quis haberet porros ad manus aut ad alium locum persone sue accipiat succum istius herbe et ponet super porros. Subito curatur et probatum est.
#
@section 2 {h28}
@section 3 {tt}
  Herba Toffanas.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum pulmonis. Accipe de ista herba et de herba Istatoris et insimul misce et coque cum ovis ad modum herbolate et comede per spatium XV dierum curatur et sanatur et probatum est per magistrum Nicholaum de Pisiis et per magistrum Donatum de Ianua. Item ad feritam manuum et pedum aut aliorum membrorum nervosorum. Accipe de ista herba et pistetur cum sungia ursi et postea pone super feritam: subito curatur et saldatur ferita. Nascitur in alpibus frigidis et herbatiis longis.
#
@section 2 {h29}
@section 3 {tt}
  Herba Brancha lupina.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum omnem plagam aut carbonos aut pariochle aut omnem pessimam infirmitatem. Accipe radicem istius herbe et postea pista et sic pistata pone supra malum et facit mortificare malum.
#
@section 2 {h30}
@section 3 {tt}
  Herba Salsifica.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unum puerum crepatum. Accipe de ista herba et da ei comedere ieiuno stomacho per spatium XV dierum, sanabitur. Item ad sanandum tussim que venerit propter frigus. Accipe folia istius herbe et coque in aqua cum melle et da ei bibere in mane et in sero: cito liberabitur adiutorio Dei; et est probatum. Ad volendum sanare omnia mala vulnera. Accipe folia istius herbe et emplastrentur et pone super vulnus: subito saldatur et curatur et removet omnem quem infert plaga.
#
@section 2 {h31}
@section 3 {tt}
  Herba Sabastrela {= Sabastrella}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum yecoris. Accipe de ista herba et de herba que dicitur Perozella et iste due herbe misceantur simul crude et da ei comedere ieiuno stomacho. Super alias medicinas ista est valde probata. Item si quis haberet curtum videre aut obscurum, comedat de ista herba omni die in omni sua vivanda et, si comederet ieiuno stomacho, esset melior et sanior.
#
@section 2 {h32}
@section 3 {tt}
  Herba Amorsu serpentis.
@section 3 {p1}
#
# From [Morgan PML 22222], Herba cros amorosos.
  Ad vulneraturam de serpente, accipe folia & pone super malum, acepit extra dolorem & inflaturam sanat; et est probatum. Et quando tu accipis hanc herbam, dic hec verba: gloria forma floriano, & statim accipe herbam per + deum vivum & verum; venias ad me cum tua virtute. Item ad omnem maculam de oculis, accipe succum de ista herba cum vino miste per spacium XV dierum, liberatus est, et est probatum. Et nascit in montibus altissimis in locis frigidis. Ad malum de dentibus, comede de ista herba quod est bona; eet firmat dentes & sanat zencinias. Et accipe in dei veneri de mense madio ad ieiunium.
#
@section 3 {p2}
#
  {[BNF Lat 17848 f16v]} Caro caruit sanum redece reduce sanum hemanuel paraclitum.
#
@section 2 {h33}
@section 3 {tt}
  Herba Teodorixe {= Tedorixe}.
@section 3 {p1}
#
  Si quis esset malsanus. Accipe de istius herbe et da ei comedere cum ovo vel cum alia re per quam possit comedere et collige dictam herba tertia die lune mensis iunii et, si portaveris tecum, omnes malefactores ad te fugient. Nascitur in montibus Cicilie vel in montibus nostris et in nocte facit magnum splendorem et si nesciret quod herba esset tu credes quod fantasma esset. Probatum est pro certo esse veram.
#
@section 2 {h34}
@section 3 {tt}
  Herba Lucea et de novem una {[one of nine] [BNF Lat 17848 f17v]}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum oculos infirmos. Accipe folia istius herbe et fac aquam et pone in oculis et subito curatur et sanatur.
#
@section 2 {h35}
@section 3 {tt}
  Herba Ditimo bianco {= Ditimo biancho}.
@section 3 {p1}
#
  Si quem momorderit serpens aut alia bestia venenosa. Accipe radicem istius herbe et pistetur et tempera cum aceto et emplastretur super morsuram, subito removet dolores et sanatur. Item accipe de dicta radice suprascripte herbe et da ei comedere et subito sanatur et tollitur inflatura. Item si quis receperit tosichum aut venenum per os suum. Accipe de radice istius herbe et fac pulverem et de pulvere da ei bibere cum vino et subito sanatur: est probatum. Item ad stagnandum sanguinem plage vel ferite. Accipe folia istius herbe et fac pulverem et de pulvere pone super plagas: subito sanabuntur et stagnabitur sanguis. Item ad omnem dolorem ventris. Accipe de radice supradicte herbe et fac pulverem et de pulvere da ad bibendum cum vino et subito sanabitur. Item ad dolorem dentium. Accipe de radice istius herbe et calefac ad ignem et postea pone in oleo et sic calidam pone super vel sub dentem, et removet dentium dolorem.
#
@section 2 {h36}
@section 3 {tt}
  Herba Riquilizie vel Requilitie {= Requificia}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum catarrhi aut omnem saramentum pectoris. Accipe de ista herba et ficos sicos et mel et zucharum album et de istis rebus accipe onzias III cuiuslibet rei et fac bullire in aqua et de illa aqua da bibere cuilibet persone patienti malum et utatur per spatium dierum X de dicta aqua et sanabitur. Item ad sanandum malum bonamathici. Accipe de dicta herba et emplastretur super malum et subito curatur. Nascitur in plannitiis marinis et in silvis maris et est probatum.
#
@section 2 {h37}
@section 3 {tt}
  Herba Illocharias.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum dolorem aut percussionem dentium. Accipe radicem istius herbe et coque in aceto forti et postea sic calidum pone super dentem qui patitur dolorem: subito removet dolorem et sanatur cito et sciendum est quod ille dens amplius non sentiet dolorem et est probatum. Item ad sanandum malum splenis. Accipe folia istius herbe cum ovis cocta et da ei comedere per spatium V dierum curabitur et sanabitur. Nascitur in terrenis alpestribus, in pratis.
#
@section 2 {h38}
@section 3 {tt}
  Herba Folleas {= Foleas}.
@section 3 {p1}
#
  Si esset inspirtatus. Accipiat de ista herba et portet super se; statim liberabitur. Et in illa domo in qua esset dicta herba non posset stare spiritus malignus: imo fugit per virtutem istius herbe. Et si qua factura esset facta in illa domo in qua esset ista herba subito erit devastata per virtutem istius herbe et quilibet fur vel homo debilis qui esset in illa domo in qua esset dicta herba subito fugiet et non poterit stare in ea et colligitur in mense maii in poncto lune quod vocatur Gemini et colligi debet in die Veneris in illo puncto quod superius dixi. Nascit in marchia de Anchona, in montibus Frianze.
#
@section 2 {h39}
@section 3 {tt}
  Herba Angalles {= Angales}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum centebrii {[cerebri?]} id est tegne. Accipe folia istius herbe cum sungia vetera et emplastretur super caput ubi est tegna per spatium X dierum, sanatur et curatur et super omne.
#
@section 2 {h40}
@section 3 {tt}
  Herba Luza mandragora {= Luza mandragola}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum feritas sine unguento. Accipe folia istius herbe et pista. Postea pone super feritas per spatium trium horarum aut quatuor; saldabitur omnis ferita cuiuscumque modi sit. Item si esset aliqua femina que non posset concipere filios. Accipe de ista herba Mandragolla et herbam suam da ei comedere sicut esset radix cum salle et subito quando comederit utatur viro suo per tres vices et in mane erit gravida per virtutem istius herbe et colligitur de mense maii die tertia lune. Et faciendo strapare cum uno cane vel cum alio animali aut alio modo et aspice quando fodis eam ut non tanges eam. Et vides manus et pedes noli timere sed subito accipe canem et liga ad pedes Mandragolle et sta alonge ut non audias rumorem Mandragore qui veneit tum gravis quod canis subito moritur.
#
@section 2 {h41}
@section 3 {tt}
  Herba Illiloris {= Illioris}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unam feritam. Accipe folia istius herbe et emplastrentur super feritam per spatium V dierum; saldatur ferita et hoc est probatum per magistrum Miniatum de Florentia. Item ad sanandum unum crepatum. Accipe radicem istius herbe in aqua cocta et emplastra super petenegium crepati per spatium XV dierum; sanabitur et hoc est probabtum. Item si quis portabit super se de ista herba amabitur ab omnibus personis qui videbunt eum, et debet colligi de mense maii quinto decimo die.
#
@section 2 {h42}
@section 3 {tt}
  Herba Tilles.
# From [BNF Lat. 17848 f21v].
@section 3 {p1}
#
  Ad faciendum ut pilli aut capilli nascantur super persona ubi vis. Accipe succum istius herbe et mel cum songia galli et fac unguentum et pone ubi vis ut pilli aut capilli nascantur per spatium XV dierum, subito nascuntur pilli aut capilli. Item folia istius herbe saldant omne vulnus. Nascitur in terreno alpestro et in pratis sabinosis. Et reperitur in saltarona et in aliis alpibus. Et debes colligere flexis genibus et nudis dicendo ista verba: "Herba Tiles, precor te ut per Deum sanctum et per amorem Dei nostri quod tu venias ad me cum omni tua virtute et mihi praesta tuam virtutem et obedi mihi in omnibus que ego praecipiam tibi. Sicut Abraam obedivit Deo prima de sacrificio." Et collige ieiuno stomacho die XV Lune, et hoc est probatum.
#
@section 2 {h43}
@section 3 {tt}
  Herba Paroiscas vel Paroischas {= Paroyschas}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum morsuram serpentis. Accipe de ista herba et emplastra super morsurum; removet dolorem et venenum et hoc est probatum. Item ista herba habet istum virtutem quia si quis portaverit eam super se serpens non potest sibi appropinquare sed fugit cum sentit odorem istius herbe. Et colligi debet de mense maii in poncto lune quod vocatur Taurus. Nascitur in montibus frigidis.
#
@section 2 {h44}
@section 3 {tt}
  Herba Corborelis {= Corporelis}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum magistri{?}. Accipe de ista herba et comede per spatium IX dierum in mane et in sero; per spatium suprascriptorum IX dierum curatur et sanatur et hoc est probatum et vere. Item ad sanandum feritas dubitativas. Accipe de ista herba et fac unguentum cum trementina et cera alba et de isto unguento pone super feritas dubiosas aut super alias plagas pessimas; valet istud unguentum super omne unguentum. Colligitur de mense iunii decima die lune et habet XXII virtutes in se dicta herba. Nascitur super montes frigidissimos.
#
@section 2 {h45}
@section 3 {tt}
  Herba Cipolla marina {= Cipola marina}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum vulnus inveteratum: fac unguentum de radice istius herbe cum sunzia vetera porci rubei et cera alba postea pone super vulnus inveteratum; subito saldatur et sanatur per spatium dierum V. Item si quis haberet cetebrum, id est tigneam, super capud. Accipe radicem istius herbe et fac unguentum cum sonzia vetera porci et emplastrentur simul, postea pone super tegniam de isto unguento. Valet istud unguentum super alias medicinas. Nascitur prope littus maris.
#
@section 2 {h46}
@section 3 {tt}
  Herba Palma Christi.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum manus vel pedes vel alia membra que essent inflata. Accipe folia istius herbe et coque in vino; postea pone super membra inflata per spatium decem dierum: sanabitur et liberabitur, et est probatum. Item ad sanandum frigiditatem corporis per maximos humores frigidos. Accipe de ista herba et da ei comedere per spatium XV dierum, rectificat calorem naturalem et cor letificat. Colligitur de mese maii decima die lune.
#
@section 2 {h47}
@section 3 {tt}
  Herba Bazea minor et de novem una {one of nine}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unam feritam. Accipe folia istius herbe et pista et pone super plagam. Subito sanabitur et saldatur et hoc est probatum. Et dicta herba habet IV virtutes. Item ad sanandum morsuram serpentis. Accipe folia istius herbe et pista et emplastrentur super morsuram, subito removet dolorem et venenum et sanatur et non est aliquod periculum ad cavendum. Nascitur in terrenis frigidissimis et petrosis.
#
@section 2 {h48}
@section 3 {tt}
  Herba Folio.
@section 3 {p1}
#
  Si quis vellet temperare ferrum, quod incideret alios ferros. Accipe succum istius herbe cum sanguine yrci mistum et tempera illud ferrum et est probabtum. Nascitur in montibus frigidis et petrosis.
#
@section 2 {h49}
@section 3 {tt}
  Herba Rigogolla {= Rigogola}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum febrem aut dolorem capitis. Accipe de ista herba et pista eam et postea emplastretur super tempora; curatur et sanatur. Item si quis haberet oculos rubeos propter aliquam malitiam. Accipe de ista herba et pistet et postea ponat succum in oculis et subito sanatur et hoc est probatum. Item is quis haberet parechios inflatos. Accipiat de ista herba et pistet cum cera alba et sepio {=sebo?} castroni postea ponat super parechios et subito sanabuntur. Et hoc est probatum. Nascitur in terrenis domesticis.
#
@section 2 {h50}
@section 3 {tt}
  Herba Pane porcino.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum surdum. Accipe radicem istius herbe et pista bene et accipe humorem qui venit foras et misce cum oleo et lacte asine et ista fac bullire ad ignem tantum quod incorporentur simul, postea pone sic calidum in aure ut possit pati calorem et claude bene aurem cum bambaxio ut non exeat unguentum: subito sanabitur et audiet, Deo concedente. Item si quis esset stiptichus corporis. Accipe de radice istius herbe pistate et fac bullire in aqua et de illa aqua fac unum cristerium et subito sanatur. Item si quis haberet bugnonum supra se. Accipiat de radice istius herbe et pista cum lardo porcino et pone supra bugnonem. Subito sanatur et hoc es probatum.
#
@section 2 {h51}
@section 3 {tt}
  Herba Artetica montaria.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet guttas frigidas in nodis manuum vel pedum. Accipe de ista herba et da ei comedere cum ovis et cum aliis rebus grassis. Item si quis haberet fluxum corporis: accipe de ista herba et da ei comedere cum ovis et subito sanabitur. Item ad sanandum malum matronis. Accipe de ista herba et da ei comedere: subito sanatur. Nascitur in terrenis frigidis, herbosis et salvaticis.
#
@section 2 {h52}
@section 3 {tt}
  Herba Mulla campana {= Mula campana}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum dolorem dentium qui dolent propter rheuma frigidum. Accipe radicem istius herbe et pista unum modicum. Et postea pone supra dentem et subito sanabitur. Et si quis pateretur malum matronis vel fragilitatem stomachi. Accipe radicem istius herbe, et fac pulverem et de pulvere da ei bibere cum bono vino calido; subito removet dolorem et calefacit stomachum et letificat cor et facit alargare pectus et facit bonum flatum. Et hoc est probatum. Nascitur in montibus frigidis et radix habet odorem Zinzibris.
#
@section 2 {h53}
@section 3 {tt}
  Herba Zinzana {= Zinziana}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum febre. Accipe radicem istius herbe in aqua coctam et de aqua da ei bibere; per spatium trium dierum sanatur. Item si quis esset tosegatus aut mordutus ab aliqua bestia venenosa da ei bibere de aqua radicis istius herbe; subito removet tosicum et venenum. Nascitur in montibus frigidis et descopertis.
#
@section 2 {h54}
@section 3 {tt}
  Herba Oculus Domini.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum lapidis. Accipe radicem istius herbe et fac pulverem et de pulvere cum vino da ei bibere per spatium XXX dierum curatur et sanatur. Item ad sanandum guttam arteticham. Accipe folia istius herbe et coque in aqua, postea pone supra guttam per spatium XV dierum, sanatur. Item si quis haberet vermes in corpore; fac pulverem de foliis istius herbe et da ei bibere cum bono vino; subito sanatur. Nascitur in terrenis macris, petrosis et calidis.
#
@section 2 {h55}
@section 3 {tt}
  Herba Sancta Maria {= Santa Maria}.
@section 3 {p1}
#
  Si qua femina non haberet lac. Accipe de ista herba et da ei comedere, videlicet de illa que facit signum album, subito lac sibi veniet. Item si quis homo vel femina se corrumperet in sompnis vel aliter da ei comedere de ista herba, videlicet de illa que non habet signa alba, et subito sanabitur a corruptione. Item ad sanandum vulnus inveteratum. Accipe folia et radices istius herbe et pistentur simul et ponantur super vulnus per spatium XV dierum saldabitur vulnus. Et hoc est probatum.
#
@section 2 {h56}
@section 3 {tt}
  Herba Lunaria greca {= Lunaria grega}.
@section 3 {p1}
#
  Si quis portaverit supra se de ista herbe semper erit letus et nunquam urtebitur ab aliqua persona. Nascitur in montibus frigidis et in locis occultis.
#
@section 2 {h57}
@section 3 {tt}
  Herba Capalias.
@section 3 {p1}
#
  Si quis esset surdus. Accipe de humore istius herbe cum oleo communi at misce simul iste duo et de isto pone in aure et fac ut sit calidum et pone de mane et de sero per spatium XV dierum, sanatur. Item si quis haberet vermes in corpore: accipe de ista herba et pistetur et emplastretur supra ventrem: omnes vermes moretur et egredientur inferius et hoc est probatum. Item si quis haberet fluxum corporis. Accipe de ista herba et da ei bibere cum bono vino et subito sanabitur. Nascitur in terrenis alpestris, salvaticis et sabionosis et colligitur de mense maii.
#
@section 2 {h58}
@section 3 {tt}
  Herba Nascurso.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliquis scotatus in igne vel in aqua calida. Accipe de ista herba et pista multum bene folia et emplastrentur supra schotatura; statim removet dolorem et saldare facit. Item si quis esset stiticus in corpore. Accipe de ista herba cocta com aqua virzarum que sint bene grasse et de ista aqua quando vadis in lectum in sero bibe et in mane ieiuno stomacho et corpus manet absolutum. Et hoc est probatum. Nascitur dicta herba in aqua, proprie super aquas, et multum invenitur circa Pisas.
#
@section 2 {h59}
@section 3 {tt}
  Herba Belletolis {= Belletollis}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum dentium. Accipe de ista herba et tene in ore, statim facit dentem venire foras. Item ad faciendum ut ameris a qualibet persona. Accipe de ista herba que sit collecta die XII lune et debet colligi in nomine illius persone a qua cupis amari, et postea dicta herbam porta super te in modum quod aliquis non videat. Et quando habebis tecum, illa persona in cuius nomine fuerit collecta veniet tecum ubique et multum amabit homo vel femina. Nascitur in montibus frigidis.
#
@section 2 {h60}
@section 3 {tt}
  Herba Metries.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum guttas frigidas. Comede de ista herba cum ovis ieiuno stomacho per spatium XV dierum, sanabuntur gutte et hoc est probatum. Item ad sanandum malum splenis machulate. Accipe de ista herba et fac pulverem et de pulvere bibe cum bono vino per spatium X dierum, subito sanabitur et hoc est probatum. Nascitur in terrenis marinis in littore maris et colligitur de mense maii vel aprilis.
#
@section 2 {h61}
@section 3 {tt}
  Herba Ystatoris {= Istatoris}.
@section 3 {p1}
#
  Si esset aliqua femina que non posset concipere filios. Accipe de ista herba cocta et da ei comedere per spatium XV dierum postea utatur viro suo et concipiet adiutorio Dei et istius herbe. Et si qua persona portaret supra se de ista herba securus esset ab omni periculo et nullum poterit ei nocere. Et colligitur in puncto lune quod vocatur Taurus aut Gemini. Nascitur in Ispania in monte Caro et in monte Sacro.
#
@section 2 {h62}
@section 3 {tt}
  Herba Polexinas.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum capitis et algorem pectoris: accipe de ista herba et comede cum ovis in sero et in mane et hoc est probatum ad dolorem capitis. Item ad sanandum mala nata que non possunt sanari: fac pulverem de ista herba et pone super plagas veteres; subito saldabitur per spatium X dierum.
#
@section 2 {h63}
@section 3 {tt}
  Herba Serpentina.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet tibias fractas. Accipe folia et radices istius herbe et postea misceantur cum cera alba cum oleo et lardo et fac unguentum et pone super plagas; subito saldantur et curantur.
#
@section 2 {h64}
@section 3 {tt}
  Herba Pionica.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum matronis vel matricis. Accipe radicem istius herbe et fac pulverem et de pulvere cum vino da ei bibere ieiuno stomacho per spatium triginta dierum: sanabitur. Item si quis vellet cognoscere personam indemoniatham. Accipiat de dicta herba et ponat super eam, si erit demoniacha non poterit pati quod dicta herba maneat super se et clamabit fortiter. Item si quis portabit super se de dicta herba nullus demon poterit ei nocere. Item ad sanandum omnem feritas folia istius herbe sunt multum bona. Item ad morbum caducum. Accipe de radice istius herbe et bibe cum bono vino per spatium XXXX dierum, curatur et sanatur. Nascitur dicta herba in montibus petrosis ubi sol ferit.
#
@section 2 {h65}
@section 3 {tt}
  Herba Ruga salvatica {= Ruca salvaticha}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum guttas frigidas. Accipe de ista herba et misce cum herba Istolaria et coque cum vino vermegio et postea emplastrentur super guttas frigidas per spatium XV dierum; sanabuntur et hoc est probatum per magistrum Petrum de Perosa et per magistrum Antonium romanum. Item ad sanandum dolorem renum et flanchi. Accipe de ista herba, Cnevedolla{?} et folia Absintii, et ista omnia coque in oleo veteri quinque aut sex annorum et emplastrentur super dolorem per spatium XII dierum, curatur et sanatur. Item ad sanandum iecur maculatum. Accipe de ista herba cruda et comede ieiuno stomacho per spatium XII dierum, sanatur. Nascitur in terrenis domesticis.
#
@section 2 {h66}
@section 3 {tt}
  Herba Caspetres.
@section 3 {p1}
#
  Ad faciendum ventositatem {...}. Accipe de ista herba et da ei comedere {...} petezare {...} facet {...} aliud quem petezare. Item si quis vellet esse invisibilis, accipiat de ista herba et ponat in ore et teneat os clausum plus quam possit inter gentes: nunquam videbitur. Et collige dictam herbam in ponto lune quod vocatur crepusculum. Nascitur dicta herba in marina vel in littore marino.
#
@section 2 {h67}
@section 3 {tt}
  Herba Brancha {= Branca}.
@section 3 {p1}
#
  Si quis portaret super caput suum de ista herba, nunquam haberet infirmitatem oculorum nec calor solis nec ignis nunquam offenderet oculos. Et quando aquila volat in altum portat in rostro suo de dicta herba ut sol non offendat oculos suos.
#
@section 2 {h68}
@section 3 {tt}
  Herba Spigonarda.
@section 3 {p1}
#
  Ad faciendum unguentum pretiosum. Accipe radicem istius herbe et fac pulverem cum totidem cera vel trementina et fac unguentum de istis rebus.
#
@section 2 {h69}
@section 3 {tt}
  Herba Lunaria.
# From [BNF Lat. 17844 f69v]
@section 3 {p1}
#
  Ad falsificandum monetam. Accipe folia et radices istius herbe. Item ad saldandum omnem feritam per spatium unius hore. Item si quis portabit supra se erit semper in gratia cuiuslibet persone et numquam ei deficiet.
#
@section 2 {h70}
@section 3 {tt}
  Herba Rigano.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet fluxum corporis. Accipe de ista herba et da ei comedere, subito sanatur. Item si quis pissaret sanguinem: da ei comedere per spatium XV dierum, sanabitur. Item si quis esset fractus in petenegio comedat de ista herba, per spatium XXX dierum: sanabitur. Item ad sanandum feminam que haberet corruptionem sanguinis inferius. Comedat de ista herba per spatium XV dierum: sanabitur.
#
@section 2 {h71}
@section 3 {tt}
  Herba Sigillo de Santa Maria {= Sigillo de Sancta Maria}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unum crepatum. Da ei comedere cum ovis de radice istius herbe per spatium XXX dierum et subito sanabitur. Item si quis esset frigidus propter nimios humores corporis: accipe de radice istius herbe et coque in vino albo et quando est bene cocta emplastrentur cum una unzia gariofolorum et media libra melis et omnia ista simul mista comede ieiuno stomacho cum bono vino albo et subito sanabitur.
#
@section 2 {h72}
@section 3 {tt}
  Herba Rapillis.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unum crepatum. Accipe de ista radice istius herbe et coque in aqua. Et postea emplastretur supra petenegium crepati per spatium XV dierum, sanabitur. Item ad sanandum yecur maculatum. Accipe folia istius herbe et fac pulverem et de pulvere cum bono vino da ei bibere per spatium XII dierum, sanabitur. Item ad sanandum morbum caducum: accipe folia istius herbe et fac pulverem et de pulvere cum bono vino da ei bibere per spatium XV dierum. Sanabitur et hoc est probatum.
#
@section 2 {h73}
@section 3 {tt}
  Herba Bustania.
@section 3 {p1}
#
  Si quis caderet in terram, subito accipe de radice istius herbe et fac pulverem et de pulvere cum vino da ei bibere. Statim resurget sicut si non haberet aliquod malum. Item si quis poneret de radice istius herbe ad nasum subito caderet in terram tamquam mortuus et si vis adiuvare eum unge pulsum suum cum vino vel cum aceto et subito removet mulum et reveniet, et non habebit aliquod malum. Nascitur in litore maris et quando fodis eam cave bene ne olimentum vadat ad nasum.
#
@section 2 {h74}
@section 3 {tt}
  Herba Forus.
# From [BNF Lat. 17848 f34v].
@section 3 {p1}
#
  Si quis portaret super se de ista herba, semper habebit bona fortuna. Et amabitur a qualibet persona istius mundi. Et collige in puncto lune quod vocatur gemini vel taurus. Et quando colligis dic ista verba: "Herba Forus veni ad me ex parte Spiritus Sancti". Nascitur in montibus frigidis et petrosis.
#
@section 2 {h75}
@section 3 {tt}
  Herba Capalarices {= Capilarices}.
# From [BNF Lat. 17848 f35v].
@section 3 {p1}
#
  Ad faciendum aquam bonam ad omnem infirmatem oculorum. Accipe florem istius herbe et fac aquam ad campanam et de ista aqua pone in oculis per spatium XX dierum. Clarificabuntur oculi et removebitur omnis infirmitas et hoc es probatum. Item si quis vellet ponere scbndblxm kntfr dxbs perspnbs {in code:} scandalum inter duas personas. Accipe de ista herba in uno die Jovis de nocte et pone super hostium per quod transibunt ille due persone. Et collige die XII lune si vis operari pro medicina.
#
@section 2 {h76}
@section 3 {tt}
  Herba Luminellas.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet maculam in oculo: accipiat de ista herba et pistet eam; emplastretur super oculum et subito sanabitur.
#
@section 2 {h77}
@section 3 {tt}
  Herba Ruschasia.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum omnem maculam oculorum. Accipe folia istius herbe, et fac aquam distillatam et de ista aqua pone in oculis; subito sanabitur infirmitas et revidere remanet clarum. Item si quis haberet visum obscurum comedat de ista herba in suis vivandis. Facit visum clarum et manutenebit.
#
@section 2 {h78}
@section 3 {tt}
  Herba Scudaria.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unum malsanum; da ei comedere de ista herba cum ovis per spatium XV dierum et sanatur ab omnia malsania. Item si quis haberet plagas malas in cruribus. Accipe de ista herba et fac unguentum cum sonzia porci. Et unge plagas cum isto unguento per spatium X dierum. Sanabitur et hoc est probatum. Item ad volendum currere plus quam alia persona, porta supra te de radice istius herbe in cropa, in pelle leporis que sit capta in die Veneris et curres plus quam alia persona portando supra te de ista herba. Et omnes qui te videbunt tenebunt te sicut esses magnus et fac ut sis castus si debes operari ista.
#
@section 2 {h79}
@section 3 {tt}
  Herba Lunaria.
# from [BNF Lat. 17848 f43v].
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum unum qui haberet cilia grossa sive oculos lessos vel nizatos. Accipe de ista herba et ipsam pulveriza et des infirmo ad bibendum cum vino calido mediam octavam dicte pulveris usque ad VIIII aut X dies in sero pro qualibet vice et sanabuntur oculi. Item si quis not posset urinare propter malum petre vel ranelle vel propter aliam causam, des ei ad bibendum mediam octavam pulveris ante dicte per qualibet vice cum modico vini calidi per dies XX in mane et sanabit. Item si quis haberet dolorem renum aut flanchi aut capiti, bibat.
#
@section 2 {h80}
@section 3 {tt}
  Herba Tunegi.
@section 3 {p1}
#
  Ad dolorem cordis et stomachi removendum. Des ad bibendum cum vino calido pro qualibet vice mediam unziam pulveris dicte herbe et Deo concedente liberabitur.
#
@section 2 {h81}
@section 3 {tt}
  Herba Lactica.
@section 3 {p1}
#
  Ad stricturam pectoris et tussim eiciendam: accipe mediam unziam pulveris huius herbe Lactice pro qualibet vice et ipsam bibe cum uno modico vini calidi in sero per spatium XV dierum aut XVI et sanaberis.
#
@section 2 {h82}
@section 3 {tt}
  Herba Barbaria.
@section 3 {p1}
#
  Ad fistolas sive grandes pustemas in gambas, in brachiis aut in toto tergo existens veraciter refugandas, per spatium dierum XI, tempore matutino, pulverem ex dicta herba factam fistulas et pustemis superpone et fugabuntur.
#
@section 2 {h83}
@section 3 {tt}
  Herba Tura.
@section 3 {p1}
#
  Ad dolorem capitis sanandum. Accipe unum quartum huius herbe Ture et ipsum pone supra carbones ignitos et fumum ex inde egredientem recipe per nasum per os per vultum et sic dolor capiti recedit.
#
@section 2 {h84}
@section 3 {tt}
  Herba Gerbia.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum aliquem habentem spasimum ad gulam vel strictum in pectore. Des ei ad bibendum mediam unziam pulveris dicte herbe per omni vice usque ad dies XIX vel XX de mane et sanatur.
#
@section 2 {h85}
@section 3 {tt}
  Herba Bruza.
@section 3 {p1}
#
  Ad debilitatem stomachi et capitis abiciendum. Accipe de pulvere istius herbe Bruzie et de ipsa exhibe ad bibendum cum modico vini calidi et sic faciendo capitis et stomachi dolorem abicietur.
#
@section 2 {h86}
@section 3 {tt}
  Herba Lunaria tertia {= Lunaria tercia}.
# From [BNF Lat. 17848 f38v].
@section 3 {p1}
#
  Si quis esset refrigidatus in capite aut in tota eius persona. Accipe de ista herba pistata et bene pulverizata et bibat ille qui est refrigidatus cum uno modico boni vini calidi mediam octavam per omni vice per aliquot dies et sanabitur.
#
@section 2 {h87}
@section 3 {tt}
  Herba Attillia.
@section 3 {p1}
#
  Ad malum yecoris. Accipe de pulvere huius herbe onziam mediam pro qualibet vice et des ad bibendum cum vino frigido et sanitatem obtinebit. Item si quis haberet stomachum inordinatum sive guastum, bibat omni mane pro qualibet vice usque ad dies XV vel XVI de pulvere dicte et sanabitur.
#
@section 2 {h88}
@section 3 {tt}
  Herba Victoria.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum malum madroni. Accipe per qualibet vice de pulvere istius herbe onzium mediam et da ad bibendum patienti et sanabitur. Item si quis haberet malum stomachi. Accipe de pulvere dicte herbe et da bibere illi qui patitur quater aut quinquies mediam untiam per qualibet vice et liberabitur.
#
@section 2 {h89}
@section 3 {tt}
  Herba Rondella.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum aliquem vel aliquam personam, habentem gulam grossam vel inflatam. Accipe de pulvere istius herbe mediam unziam pro qualibet vice et da ei bibere de mane infirmo per dies XV aut XVI et liberabitur. Et bibi debet dicta pulvis cum vino calido. Item ad sanandum scrofulas da bibere de suprascripta herba facta pulvere tot diebus ut supra et sanabitur.
#
@section 2 {h90}
@section 3 {tt}
  Herba Genesiana aliter Genciana {= Genziana}.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum habentem malum madronis aut dolorem capitis. Accipiat omni vice quando sentit dolorem sibi fore venturum medium quartum pulveris istius herbe et bibat cum modico vini calido et protine cessabit dolor. Item si quis haberet febrem tertianam aut quartanam. Accipiat omni vice unum quartum pulveris dicte herbe. Et ipsam bibat in tribus terminis sive vicibus cum vino calido et liberabitur. Et debet esse Gianzana minor. Genziana maior habet virtutem purgandi stomachum ab omni putredine a pustemis et choleris in eodem coadunatis sive corumpimento corporis, si de pulvere ipsius accepis pro qualibet vice unum quartum et ipsum dederis ad bibendum cum modico vini per dies X aut XI in mane.
#
@section 2 {h91}
@section 3 {tt}
  Herba Fiorina.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanandum aliquam personam habentem in eius stomacho aliquem turpetudinem seu humorem cholericum aut flegmaticum. Accipe de pulvere istius herbe nomine Florine onziam mediam pro qualibet vice et da ei bibere in mane usque ad dies XX et sanabitur.
#
@section 2 {h92}
@section 3 {tt}
  Herba Capillaria {= Capilaria}.
@section 3 {p1}
#
  Ad faciendum capillos pulcros et flavos et ad fugandum tignollas. Accipe onzam unam istius herbe Capillarie et fac ea bullire cum uno bochali de lesivio postmodum lava caput decem aut duodecim vices et fient capilli pulcri, aureo consimiles.
#
@section 2 {h93}
@section 3 {tt}
  Herba Giralia.
@section 3 {p1}
#
  Ad sanitatem reducendam aliquem qui propter scalmanam sive caliditatem esset infirmus vel propter malum stomachi, da ei ad bibendum de pulvere istius herbe Giralie mediam unziam pro qualibet vice in mane usque ad dies XVI et sanus efficeretur.
#
@section 2 {h94}
@section 3 {tt}
  Herba Gratilia sive Gratiana.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet dolore ad renes vel ad flanchum vel ad gambas vel per totum corpus. Accipe de ista herba et ipsam pulverizet et de pulvere bibat pro qualibet vice unziam mediam et liberabitur.
#
@section 2 {h95}
@section 3 {tt}
  Herba Granelaria {= Granellaria}.
@section 3 {p1}
#
  Si quis haberet malum ad gengivas vel si alicui dentes se moverent teneat in ore de ista herba Granelaria et sanabitur.
#
@section 2 {h96}
@section 3 {tt}
  Herba Pionia.
@section 3 {p1}
#
  Ad confortandum cerebrum et repelendum migraneam et malum procedens ex somatura capitis sive ex vachuatione. Accipe pro qualibet vice mediam unziam istius herbe Pionie et da ei bibere in sero infirmo per spatium dierum XII aut XV et liberabitur.
#
@section 2 {h97}
@section 3 {tt}
  Consolida major.
@section 3 {p1}
#
  {See next entry.}
#
@section 2 {h98}
@section 3 {tt}
  Consolida minor.
@section 3 {p1}
#
# Most of the original text was censored, then partially 
# overwritten by a later hand; the paragraph was reconstructed
# on the basis of a similar charm published by [Peter van den Hooff, p.77].
#
  Experimentum verissimum et probatum at conceptum mulierum. Et per hoc multe que steriles fuerant conceperunt. In vigilia {...} sancti Johannis Baptiste accipe consolidam maiorem, et post minorem. Et {...} extrahe de terra ante horam tertiam, dicendo orationem dominicam, et eundo et redeundo nemini loquatur. {...} sucum extrahe de dictis herbis. Et cum illo suco scribe {...} ista verba "Dixit Dominus crescant + uehihoch + et multiplicentur + chabathay +" ... Istam cartam taliter scriptam dum coit vir ad collum ligatam portet dum masculum habere cupit, et si feminam mulier.
######################################################################  
